Periodiek verrekenbeding: hoe u voorkomt dat u uw vermogen moet delen

Bij het opstellen van de financiële overzichten aan het begin van het nieuwe jaar worden de cijfers doorgenomen, aangiften voorbereid en wordt er overleg gevoerd met de accountant of financieel adviseur. Eén onderwerp uit huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden wordt daarbij echter vaak over het hoofd gezien: het periodiek verrekenbeding.

Het niet uitvoeren van dit beding kan bij een scheiding of overlijden leiden tot aanzienlijke verrekenvorderingen. Voor ondernemers kan dit zelfs betekenen dat een deel van de waardestijging van de onderneming in de verrekening moet worden betrokken. Dat kan dus om grote bedragen gaan.

In dit artikel leest u:

• Wat is het periodiek verrekenbeding?
• Waarom bijna niemand het verrekenbeding jaarlijks uitvoert
• Wat staat er op het spel als u niet jaarlijks verrekent
• Waarom u als ondernemer extra risico loopt
• Mijn advies: voorkom een harde afrekening, verreken jaarlijks
• Verrekent u wel op de juiste wijze?
• Veelgestelde vragen
• TEN Advocaten: advies over uw verrekenbeding

Wat is het periodiek verrekenbeding?

In huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden worden afspraken tussen (huwelijks)partners vastgelegd over onder meer de bezittingen en de schulden en over het inkomen. Vaak komen partners in hun huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden overeen dat (een gedeelte van) het vermogen gescheiden blijft.

Onderdeel van deze voorwaarden is dan tevens vaak het periodiek verrekenbeding. Dat is een clausule waarin is vastgelegd dat de vermogens van partners weliswaar gescheiden blijven, maar dat het overgespaarde inkomen wél wordt verrekend. Dit betekent dat inkomsten die niet worden uitgegeven aan kosten van de huishouding, periodiek (meestal jaarlijks) moeten worden verrekend tussen de partners.

Het vervalbeding

Soms is in de huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden een zogeheten vervalbeding opgenomen. Daarin is dan vastgelegd dat een aanspraak op verrekening vervalt als niet binnen een bepaalde periode, bijvoorbeeld drie jaar, om verrekening wordt gevraagd. Bij een scheiding is het verstrijken van die termijn echter niet automatisch beslissend. Een beroep op het vervalbeding is dan in de regel naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar als tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap niet periodiek is verrekend. Dat kan anders zijn als de partner die zich op het beding beroept, bijzondere omstandigheden aanvoert en deze zo nodig ook bewijst. In de regel moet u dus alsnog uitvoering geven aan het niet uitgevoerde verrekenbeding. Meer hierover leest u in ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘.

Waarom bijna niemand het verrekenbeding jaarlijks uitvoert

Vaak belanden de huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden in de la en wordt er nooit meer naar gekeken, laat staan dat ernaar gehandeld wordt.

Mensen ervaren het als ‘te zakelijk’ en ‘niet passend’ bij een huwelijk en de feestelijke tijd aan het eind van het jaar. Aan het begin van het jaar wordt het vervolgens meestal ‘gewoon’ vergeten. Ook financieel adviseurs van de onderneming zijn er niet altijd alert op om de huwelijkse voorwaarden en de gevolgen daarvan met de ondernemer te bespreken.

Het niet naleven van dit verrekenbeding kan echter verstrekkende gevolgen hebben, vooral in situaties zoals scheiding of bij ondernemers met complexe financiële huishoudingen.

Denkt u ook: ‘ach, dat loopt niet zo’n vaart’?

Geen Belastingdienst die jaarlijks aandringt op verrekenen, en ook uw partner vraagt er niet om. U vertrouwt elkaar toch volledig.

Realiseert u zich dat één op de drie huwelijken stukloopt, en dat iedereen die mij als advocaat of mediator inschakelt, ooit heeft gedacht dat hén dit niet zal overkomen.

Wat staat er op het spel als u niet jaarlijks verrekent?

Voert u het periodiek verrekenbeding tijdens het huwelijk niet uit, dan kan bij een scheiding een aanzienlijke verrekenvordering ontstaan. Dat betekent niet dat uw partner automatisch recht heeft op de helft van ieder vermogensbestanddeel of iedere waardestijging. Welke vermogensbestanddelen in de verrekening moeten worden betrokken, hangt af van uw huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden en van de manier waarop het vermogen is gevormd.

Het niet uitvoeren van een periodiek verrekenbeding leidt onder meer tot de navolgende twee risico’s.

1. Niet verrekenen vergroot uw bewijsrisico

Is het periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd, dan gaat de wet er bij het einde van het huwelijk van uit dat het aanwezige vermogen is opgebouwd uit inkomsten die verrekend hadden moeten worden (artikel 1:141 lid 3 van het Burgerlijk Wetboek). Dit bewijsvermoeden vormt het uitgangspunt voor de berekening van de verrekenvordering.

Vindt u dat een vermogensbestanddeel buiten de verrekening moet blijven, dan moet u de herkomst daarvan aantonen, bijvoorbeeld omdat het afkomstig is uit een erfenis of schenking onder uitsluitingsclausule. Daarnaast kent de wet een uitzondering voor het geval de eisen van redelijkheid en billijkheid, in het licht van de aard en omvang van de verrekenplicht, tot een andere uitkomst leiden. Hoe u het bewijsvermoeden kunt weerleggen en wanneer die uitzondering geldt, leest u in ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘.

2. Achteraf verrekenen wordt veel lastiger

Al jaren adviseer, procedeer en bemiddel ik in conflicten en geschillen als gevolg van een niet nageleefd periodiek verrekenbeding. Ik kan u verzekeren dat achteraf verrekenen een stuk lastiger is dan tijdens het huwelijk of het geregistreerd partnerschap. U wordt het dan namelijk veel moeilijker eens over zaken dan wanneer de verstandhoudingen nog goed zijn.

Niet alleen de verstoorde communicatie tussen de scheidende partners maakt het een stuk moeilijker om nog over verrekening te spreken, maar bovendien is het lastig om het bedrag van de zogenoemde overgespaarde inkomsten dan nog te achterhalen. Voor het geval het toch tot een scheiding komt, kunt u het uzelf echt een stuk makkelijker maken als u tijdig met elkaar tot verrekening overgaat.

Waarom u als ondernemer extra risico loopt

Veel ondernemers kijken bij de jaarlijkse verrekening alleen naar het inkomen dat zij privé uit de onderneming hebben ontvangen. Is dat volledig opgegaan aan de kosten van de huishouding, dan gaan zij ervan uit dat er op grond van het periodiek verrekenbeding niets te verrekenen valt. Bepalend is echter wat de huwelijkse voorwaarden onder inkomen verstaan.

Niet-uitgekeerde winst kan toch meetellen

Omvat het verrekenbeding ook ondernemingswinsten en kunt u in overwegende mate bepalen wat er met de winst gebeurt, dan kan winst die in de onderneming is gebleven als te verrekenen inkomen worden aangemerkt. Daarbij is niet-uitgekeerde winst alleen verrekenbaar voor zover verrekening daarvan in het maatschappelijk verkeer als redelijk wordt beschouwd. Niet automatisch alle winst telt dus mee, maar alleen het deel dat redelijkerwijs had kunnen worden uitgekeerd.

Een laag DGA-salaris verandert deze voorwaarden niet. Ook dan kan niet-uitgekeerde winst alleen in de verrekening worden betrokken als het overeengekomen inkomensbegrip ondernemingswinsten omvat. Bovendien moet het ontvangen salaris naar normen in het maatschappelijk verkeer als laag worden beschouwd. Het lage salaris is dus een relevante omstandigheid, maar geen zelfstandige grond om niet-uitgekeerde winst te verrekenen.

Niet iedere waardestijging wordt verrekend

Is inkomen dat verrekend had moeten worden in de onderneming belegd of herbelegd, dan kunnen ook het daarmee gevormde vermogen en de opbrengsten daarvan bij de verrekening worden betrokken. Dat betekent niet dat de volledige ondernemingswaarde of iedere waardestijging automatisch meetelt. Bepalend blijft welk deel van de waarde is gevormd uit inkomen dat verrekend had moeten worden.

Leg daarom jaarlijks vast hoe het inkomensbegrip uit uw huwelijkse voorwaarden is toegepast, welk deel van de winst redelijkerwijs beschikbaar was voor uitkering en waarom winst in de onderneming is gebleven.

Is het verrekenbeding al langere tijd niet uitgevoerd of is een scheiding in beeld? Lees dan ook ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘. Daarin leest u uitgebreider welke onderdelen van het ondernemingsvermogen een rol kunnen spelen en waar de rechter bij de beoordeling naar kijkt.

Mijn advies: voorkom een harde afrekening, verreken jaarlijks

Deze wettelijke benadering wordt door degenen die het treft vaak gevoeld als een harde afrekening in een toch al moeilijke periode. Dat moet u niet willen.

Ik zou ondernemers – én hun financieel adviseurs – willen oproepen om de huwelijkse voorwaarden niet te veronachtzamen, maar ze jaarlijks tevoorschijn te halen, ze goed te lezen en vooral te doen wat er is vastgelegd met betrekking tot het periodiek verrekenen.

Het jaarlijks opmaken van de balans van uw onderneming is hét geschikte moment om ook terug te kijken naar de financiële huishouding van de ondernemer als (huwelijks)partner en tevens de balans op te maken van de privé financiële huishouding.

Verrekent u wel op de juiste wijze?

Correct verrekenen betekent onder meer dat:

• u weet welke inkomsten onder het verrekenbeding vallen;
• u de kosten van de huishouding concreet specificeert, zodat duidelijk is welk deel van het inkomen daaraan is besteed;
• u jaarlijks het overgespaarde inkomen berekent;
• u de verrekening schriftelijk vastlegt met financiële en rekenkundige onderbouwing.

Let op: alleen een verklaring ondertekenen zonder berekening is juridisch niet voldoende. Hoe u wél correct verrekent, leest u in ons artikel ‘Verrekenen huwelijkse voorwaarden: hoe doet u dat correct?‘.

Veelgestelde vragen

Moeten wij echt elk jaar verrekenen?

Ja, als uw huwelijkse voorwaarden dat voorschrijven. Tijdens het huwelijk merkt u meestal niet direct iets van het niet uitvoeren van het beding. Bij het einde van het huwelijk of geregistreerd partnerschap geldt echter het wettelijke bewijsvermoeden.

Wat als wij al jaren niet hebben verrekend?

U kunt, zolang u nog getrouwd bent, alsnog uitvoering geven aan het periodiek verrekenbeding en voorgaande jaren alsnog met elkaar verrekenen. Maak voor ieder jaar een berekening, voer de verrekening uit en leg de uitkomst met de financiële stukken vast. Is er een onderneming betrokken, schakel dan ook uw accountant of financieel adviseur in. Dat is altijd gunstiger dan wachten tot een scheiding.

Zit u al in een scheiding of nadert er een scheiding? Lees dan ons artikel ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘.

Wat als mijn partner niet wil meewerken?

Dat is een signaal om extra alert te zijn. Leg in ieder geval zelf vast wat uw positie is, en win juridisch advies in.

Wat als we het verrekenbeding alsnog willen uitvoeren tijdens het huwelijk?

Dat kan en het is verstandig. U maakt dan samen een berekening van het overgespaarde inkomen per jaar en legt dit schriftelijk vast. Zo voorkomt u dat het bewijsvermoeden later tegen u werkt.

Wat als een scheiding al in beeld is?

Dan moet worden beoordeeld wat nog verrekend moet worden en welk bewijs daarvoor beschikbaar is. Lees meer in ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘.

TEN Advocaten: advies over uw verrekenbeding

Wilt u gaan verrekenen? Of wilt u in het kader van een echtscheiding juridisch advies over uw verrekenbeding? De gespecialiseerde advocaten en mediators van TEN Advocaten zijn u graag van dienst. Ze kunnen behulpzaam zijn bij het vinden van oplossingen waardoor u toch nog goed verder kunt.

Lees meer

Vaak worden in het kader van een echtscheiding dezelfde of vergelijkbare vragen gesteld. In een tiental artikelen hebben de familierecht advocaten van TEN reeds een aantal van deze vragen beantwoord. Lees de vragen hier.

In het artikel ‘Verrekenen huwelijkse voorwaarden: hoe doet u dat correct?‘ leest u aan de hand van een praktijkvoorbeeld meer over het belang van het op de juiste wijze uitvoeren van het verrekenbeding.

Bent u al gescheiden of nadert een scheiding? Lees dan ons artikel ‘Periodiek verrekenbeding niet uitgevoerd: wat nu?‘.